Zarazic sie od kota bardzo latwo, poniewaz zarazenie jest droga kropelkowa, rowniez przenosi sie na rekach. Bardzo czesto jak kot ma chore oczy, to opiekun tez ma zapalenie spojowek. O ile mi wiadomo, ten sam rodzaj chlamydii jest odpowiedzialny za zakazenie gornych drog oddechowych, co i za zakazenia drog plciowych. Czy królik może zarazić się ode mnie katarem? 2011-06-27 13:40:05; Czy pies może zarazić człowieka? 2015-10-16 16:28:39; czy kot może mnie zarazić? 2010-03-26 22:24:51; Czy kot może zarazić się od człowieka wszami? 2017-11-11 17:16:51; Czy można się zarazić katarem od psa ? 2016-01-27 21:26:32; Moge zarazić dziecko małe Wścieklizna u psa: objawy. Objawy wścieklizny u psów wynikają ze zniszczenia przez wirusy ośrodkowego układu nerwowego (OUN). Im bliżej od miejsca zakażenia do mózgu, tym szybciej wirusy mogą atakować OUN. To samo odnosi się do infekcji poprzez krwiobieg. Objawy wścieklizny u psów pojawiają się – jak u ludzi – na skutek Na początku odpowiadamy na najważniejsze z pytań. Czy kot może się zarazić od człowieka? Tak! Istnieją choroby, które mogą przejść na kota z człowieka. Wiele przy tym zależy od patogenów powodujących dolegliwości, czyli przede wszystkim od tego, czy dana choroba wywołana została przez wirus czy przez bakterię. Kupiłam około pół roku temu 2 letniego psa shiz-tzu . Miałam już kota . Okazało sie że pies nie lubi kotów. Gdy pierwszy raz wypuściłam ją na podwórko od razu zaczęła gonić kota. Gdy ja jestem blisko kota to pies nie podejdzie tylko sie patrzy a gdy odejdę to od razu zaczyna się pogoń . Trochę żal mi tego kotka bo cały czas jest w stresie , najlepiej sie czuję gdy pies Czy pies moze sie zarazic od człowieka? 2011-02-25 12:03:16; Czy mój pies mógł zarazic się wścieklizną? 2009-07-13 14:03:17; Czy mogłam zarazić się wścieklizną? 2015-07-26 22:31:48; Czy ten pies mógł mnie zarazić wścieklizną? 2013-12-31 14:14:52; Czy mogłem zarazić się wścieklizną? 2014-03-20 23:19:31 Ja załapałem to świństwo od jamnika (pisałem kiedyś, że mam posowkowce bawarskie i jedna sztukę jamnika ) Wiadomo, że właściciele jamników dzielą się na tych, którzy śpią z nimi w łózku i na tych którzy się do tego nie przyznają . Nie wszyscy też przytulają się do psów i miziają się z nimi godzinami. Czym można zarazić się od kota? Powszechnie znanymi chorobami, takimi jak: grzybica czy świerzb, groźną dla kobiet w ciąży toksoplazmozą, a także bardzo trudną w leczeniu toksokarozą czy chlamydiozą, która u człowieka daje objawy rzeżączki. Są to antropozoonozy (inaczej zoonozy), czyli choroby odzwierzęce.Choroby, które kot może przenieść na człowieka to: Toksoplazmoza Jestem właścicielką psa, którego niejednokrotnie gryzły kleszcze i mamą 5-letniej córki. Czy pies jest chory na boreliozę nie wiem, bo jak dotąd żadnych problemów zdrowotnych nie miał. Wiem, że jest możliwe zarażenie się boreliozą od człowieka. Moje pytanie brzmi - czy jest możliwe zarażenie się boreliozą od psa? Obejmując temat wścieklizny, ważne jest zrozumienie, jak można zarazić się tą chorobą od kota. Oto kilka sposobów, które należy wziąć pod uwagę: Drapanie lub ukąszenie – Podczas bawienia się z kotem, istnieje ryzyko, że może on przypadkowo ukłuć lub pogryźć człowieka. BuDoX8d. Pytania do specjalistów Medycyna chorób zakaźnych W Sylwestra przyblakal sie za mna mały kot ( ok. pół roku). Bardzo miauczal i wydawal sie wystraszony petardami. Byl przyjazny, łasił się i nie bał psa (małego). Wygladal na zadbanego i czyjegos, nie byl glodny ani spragniony. Chcialam mu zrobic zdjecie, by udostepnic na osiedlu i wtedy wskoczyl na mnie i wbil mi pazurki w udo. nie bylo krwi, jedynie leciutki slad. Czy moglam zarazic sie wscieklizna? Nie mam mozliwosci obserwacji zwierzecia. Osiedle znajduje sie ok. 100 metrow od lasu. KOBIETA, 26 LAT ponad rok temu #dziejesienazywo: Czym jest wirus HIV i jaka jest skala jego występowania Charlie Sheen oficjalnie przyznał, że jest nosicielem wirusa HIV, co ukrywał przez wiele lat. Jak wyglądają statystyki zachorowalności w Polsce i na świecie? Czym jest wirus HIV? Kto znajduje się w grupie ryzyka i w jaki sposób sprawdzić, czy jesteśmy jego nosicielami. Czy każda osoba zakażona wirusem HIV zachoruje na AIDS? Na te i inne pytania odpowiada gość Pauliny Smaszcz-Kurzajewskiej - immunolog dr Paweł Grzesiowski. Wścieklizna przenosi się w trakcie ugryzienia, nie zadrapania. Specjalista chorób zakaźnych, hepatolog i seksuolog. 0 redakcja abczdrowie Odpowiedź udzielona automatycznie Nasi lekarze odpowiedzieli już na kilka podobnych pytań innych znajdziesz do nich odnośniki: Czy mogłam się zarazić wścieklizną od psa? – odpowiada Lek. Tomasz Budlewski Czy mogłem się zarazić wścieklizną od tego kota? – odpowiada Redakcja abcZdrowie Czy w tej sytuacji mogło dojść do zarażenia się wścieklizną od kota? – odpowiada Redakcja abcZdrowie Czy mogło w tej sytuacji dojść do przeniesienia wścieklizny? – odpowiada Redakcja abcZdrowie Czy mogłam się zaraić wścieklizną od nieszczepionego kota? – odpowiada Dr n. med. Krzysztof Gierlotka Czy ten pies mógł zarazić mnie wścieklizną? – odpowiada Redakcja abcZdrowie Czy mogłam zarazić się wścieklizną od obcego kota? – odpowiada Lek. Aleksandra Witkowska Czy mogłam zarazić się wścieklizną od kota? – odpowiada Lek. Paweł Baljon Czy to zadrapanie może skończyć się wścieklizną? – odpowiada Lek. Katarzyna Szymczak Czy w tej sytuacji mogłam zarazić się wścieklizną od kota? – odpowiada Dr n. med. Krzysztof Gierlotka artykuły Witam. Mamy 2 letnia suczkę i parę dni temu znaleźliśmy na podwórku 4 porzucone kocięta (matka nie wraca już długi czas). Piesek zastępuje matkę i się opiekuje oraz zjada ich świeże odchody. Czy przez to może zarazić się od kociąt toksoplazmozą? 99% zakażeń toksoplazmozą w ludzkim środowisku jest spowodowane spożywaniem surowego mięsa oraz piciem niepasteryzowanego mleka. Rola kotów jest w tym procesie znacząco przesadzona, a wręcz mitologicznie rozdmuchiwana. Niespotykane by było, aby tak małe kocięta, zarażone były toksoplazmozą. toksoplazmoza to choroba nabyta, dzikie koty zarażają się nią od myszy (w końcu jedzą je na surowo), dokładnie tak samo, jak zarażają się nimi ludzie spożywając np tatara. Pies jest rezerwuarem toksoplazmozy i może na nią zachorować, minimalizowała bym jednak ryzyko w tym przypadku, że jest wstanie zarazić się od kilkudiowych kociąt. Jeśli Pani pies choruje, bądź chorował na toksoplazmozę najprawdopodobniej zaraził się nią przy spożywaniu surowego mięsa, zjadając padłą lub upolowaną mysz, pijąc świerze mleko, a nie od kota. Polecam artykuły: robaczyce, Dieta BARF dla psa, zjadanie odchodów, Pewnego dnia do przychodni przyszła właścicielka psa i mama dwójki dzieci. Zaniepokoiły ją zmiany na skórze u młodszej córki, które obejmowały całą szyję. Pojawiły się też na buzi. Skąd kobieta się wzięła w przychodni weterynaryjnej, skoro chodziło o dziecko? Odesłał ją do nas pediatra! Ale od początku… Psy chorują na rozmaite choroby. Niektóre z nich mogą być groźne także dla ich opiekunów. Tak jest z pasożytami, które potrafią pożywić się nie tylko na naszym psie, ale i na nas. Dzieje się tak, gdy na przykład pies przyniesie do domu pchły. Zauważamy to, stosujemy preparat przeciwko tym insektom. Pchły, chcąc przeżyć, „przerzucają się” na innego żywiciela – w tym przypadku człowieka. Nic w tym dziwnego. Ludzka krew jest tak samo smaczna jak kocia czy psia. Choroby takie jak grzybica to trudniejszy temat. Nie jest tak łatwo się nią zarazić, jednak to możliwe. Ale aby do tego doszło, muszą być spełnione pewne warunki. Grzybica od psa – jak to się przenosi? Po pierwsze, pies musi tę grzybicę mieć. Zdarza się, że opiekun może chorobę przegapić. Czemu? Dlatego, że organizm pupila ma swoje systemy obronne i jeśli odporność jest wystarczająca, zwierzak jest tylko nosicielem grzyba, a nie wykazuje objawów. Jeśli jego system obronny szwankuje – pojawią się przerzedzenia w sierści, plackowate wyłysienia, sucha i łuszcząca skóra. Po drugie, ekspozycja na człowieku. Co to znaczy? W najprostszych słowach to zwyczajnie kontakt człowieka ze zwierzakiem. O to nietrudno, skoro mamy psa, kochamy go i głaszczemy. Po trzecie i najważniejsze – słaba odporność chorego. Tak jak w przypadku wystąpienia choroby u pupila, podobnie sprawa ma się z człowiekiem. Jeśli córka tej pani zaraziła się grzybicą od psa… to nie ta grzybica jest największym problemem. Prawdopodobnie to tylko czubek góry lodowej. Na skórze psiej, ludzkiej, kociej, a nawet kanarkowej żyje mnóstwo bakterii, grzybów, wirusów, które w niewielkiej ilości nie są szkodliwe. To tak zwana flora saprofityczna. Kłopoty zaczynają się, gdy te mikroorganizmy zaczynają się rozmnażać do ilości nadmiernych i wywołują chorobę. U podłoża grzybicy nie leży ona sama w sobie. Oczywiście, działa się miejscowo lub nawet w zaawansowanych stanach ogólnie, ale także – a raczej przede wszystkim – należy zadbać o podniesienie odporności. To klucz do wyzdrowienia. Jaki z tego wniosek? Jeśli grzybica pojawi się u dziecka, należy zlokalizować przyczynę. Z jakiego powodu spadła u niego odporność? Może to być zdecydowanie poważniejsza choroba niż sama grzybica! Przez aktualizacja dnia 18:58 Czym mogą zarazić nas koty? Choroby odzwierzęce, czyli zoonozy, to choroby wywoływane przez wirusy, bakterie, grzyby czy pasożyty, którymi człowiek może zarazić się od zwierzęcia. Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez bezpośredni kontakt z kotem chorym lub nosicielem, czy też kontakt z jego wydzielinami i wydalinami, bardzo rzadko natomiast drogą powietrzną. Na szczęście większość zoonoz, którymi można zarazić się od kota, występuje sporadycznie, natomiast aby zapobiec innym, należy przestrzegać zasad higieny oraz dbać o zdrowie kota. Warto przy okazji uświadomić sobie fakt, że są choroby, którymi to my możemy zarazić kota. Wścieklizna Shutterstock Bardzo groźna, nieuleczalna choroba, którą możemy się zarazić od kota. Wywołuje ją wirus z rodzaju Lyssavirus. Kot nie jest co prawda rezerwuarem tego wirusa, natomiast może przenieść go na człowieka, jeśli sam zostanie pogryziony przez zwierzę dzikie, np. lisa czy kunę. Potencjalnie zagrożone są więc koty wychodzące i wolno żyjące. Wirus wścieklizny wydalany jest wraz ze śliną, najczęściej do zakażenia dochodzi poprzez pogryzienie. W przypadku pogryzienia przez nieznane zwierzę należy niezwłocznie zgłosić się do lekarza – w okresie inkubacji wirusa możliwe jest uodpornienie organizmu na jego działanie przy pomocy serii szczepionek oraz antytoksyny. Należy to zrobić zanim wirus dotrze do układu nerwowego. Bezpośrednią przyczyną śmierci jest bowiem wywołane przezeń ostre zapalenie mózgu. W Polsce jedynie psy objęte są ustawowym obowiązkiem szczepienia przeciw wściekliźnie. O szczepieniu kota decyduje opiekun, jednak zalecane jest szczepienie wszystkich kotów wychodzących, nawet sporadycznie. Dostępne są już szczepionki przeciw wściekliźnie niezawierające adiuwantu – są nieco droższe niż te standardowe, ale w ich przypadku nie musimy obawiać się ryzyka wystąpienia mięsaka poszczepiennego w miejscu iniekcji. Toksoplazmoza ©Shutterstock Kolejna choroba przenoszona przez koty to toksoplazmoza. Wywołuje ją pierwotniak Toxoplasma gonidii. Koty albo w ogóle nie wykazują objawów klinicznych toksoplazmozy bądź reagują na zakażenie biegunką, dlatego trudno ją rozpoznać (poważniejszą postać choroba może przybrać tylko w przypadku zarażenia się kota o obniżonej odporności). Koty natomiast mogą być krótko nosicielami pierwotniaków. Także u ludzi w większości przypadków ta kocia choroba u ludzi przebiega bezobjawowo. Czasem przybiera postać grypopodobną. Toksoplazmoza wzbudza jednak szczególne obawy wśród kobiet w ciąży, jako że może doprowadzić do uszkodzenia płodu lub rozwinięcia się u niego wad wrodzonych, a nawet do poronienia. Dzieje się tak tylko w przypadku kobiet, które nie miały wcześniej kontaktu z pierwotniakiem i nie wykształciły w ten sposób odporności (badania w kierunku obecności przeciwciał na toksoplazmozę zalecane są wszystkim kobietom w ciąży). Jak uchronić się przed zakażeniem toksoplazmozą? Należy przy tym pamiętać, że ciężarna kobieta nie powinna pozbywać się z domu kota, co wciąż zalecają niektórzy lekarze, wykazując ignorancję wobec dróg zarażenia się chorobą, a także metod profilaktyki. Aby uniknąć zarażenia tą chorobą od kota, wystarczy przestrzegać podstawowych zasad higieny. Po pierwsze, organizmy wywołujące chorobę obecne są w kocim kale. Wraz z nim wydalane są oocysty, czyli formy przetrwalnikowe pierwotniaków. Te z kolei dostają się do organizmu kota w przypadku połknięcia wraz z zarażonym mięsem bądź wodą. Oocysty stwierdzono w kale zaledwie 0,8-1% populacji kotów, a co więcej – świeżo wydalone, nie są niebezpieczne dla człowieka. Kot wydala oocysty maksymalnie do 20 dni od zarażenia i tylko raz w życiu. Częsta zmiana żwirku i dezynfekcja kuwety skutecznie chroni przez zarażeniem, a dla zwiększenia bezpieczeństwa można powierzyć obowiązek sprzątania kociej toalety innemu domownikowi. Znacznie częstszą przyczyną zachorowania na toksoplazmozę wśród ludzi jest zjedzenie nieumytych, surowych warzyw i owoców, surowego bądź niedogotowanego mięsa, wypicie wody zawierającej oocysty czy nieumycie rąk po kontakcie z surowym mięsem. Natomiast niepodawanie kotu surowego mięsa i uniemożliwienie mu polowania oraz picia wody z niepewnego źródła to metody zapobiegające skonsumowaniu przez zwierzę oocyst pierwotniaka. Choroba kociego pazura Shutterstock Choroba kociego pazura, czyli bartonelloza, wywoływana jest przez bakterię Bartonella hensleae, która roznoszona jest głównie przez pchły. Pasożyty są przyczyną zarażania się bakterią przez koty. Nasi pupile są jednak tylko bezobjawowymi nosicielami. Do zarażenia się przez człowieka tą chorobą od kota dochodzi najczęściej w wyniku podrapania, rzadziej – ugryzienia przez zwierzę będące nosicielem. U ludzi choroba w większości przypadków przebiega bezobjawowo lub z objawami grypopodobnymi. Objawy kliniczne mogą jednak wystąpić u dzieci i młodzieży oraz osób z obniżoną odpornością. Obejmują one: zmiany skórne w obrębie rany po zadrapaniu/ugryzieniu (pojawia się zaczerwienienie w chorym miejscu oraz grudka bądź pęcherzyk, które następnie pokrywają się strupem), powiększone węzły chłonne, które stają się twarde i bolesne, w przypadku zropienia węzłów chłonnych możliwe jest wydostanie się ropy na zewnątrz i wytworzenie się przetoki, zapalenie spojówek u ok. 10% osób zarażonych. W przypadku cięższego przebiegu choroby bądź obniżonej odporności chorego konieczna jest antybiotykoterapia. Profilaktyka choroby kociego pazura polega głównie na walce z pasożytami zewnętrznymi (pchłami) u kota. W przypadku podrapania lub pogryzienia przez kota ranę należy zdezynfekować. Jakie jeszcze choroby przenoszą koty? Chlamydioza Chlamydioza wywoływana jest przez bakterię Chlamydophila felis. U kotów bakteria ta wywołuje przewlekłe zapalenie spojówek. Objawia się obfitym, surowiczym wysiękiem z worka spojówkowego, obrzękiem spojówek i mrużeniem oczu. Objawy ze strony układu oddechowego towarzyszą zakażeniu rzadko. Chorobę leczy się poprzez zastosowanie kropli do oczu z antybiotykiem, antybiotykoterapii ogólnej oraz wspomagająco preparatów podnoszących odporność. Bakteria wywołująca chlamydiozę u kotów rzadko przenosi się na ludzi. Na wszelki wypadek wystarczy zachować higienę przy kontakcie z chorym kotem (mycie rąk). Dostępne są szczepionki dla kotów przeciwko chlamydiozie, podawane zwykle razem ze szczepionkami przeciw panleukopenii oraz wirusom kataru kociego. Grzybice skórne Choroby skórne wywoływane przez grzyby przenoszą się dość łatwo pomiędzy zwierzętami czy zwierzętami i człowiekiem. Do chorób grzybiczych dotykających koty, którymi może zarazić się człowiek, należą: Dermatofitozy Są wywoływane najczęściej przez grzyba Microsporum canis, występujący też wśród innych zwierząt oraz wśród ludzi. Objawy choroby u kota obejmują przerzedzenie sierści i miejscowe wyłysienia oraz lekki łupież. W leczeniu zastosowanie znajdują szczepionka przeciwgrzybicza oraz środki przeciwgrzybicze miejscowe i doustne. Dermatofitoza przenosi się szczególnie łatwo na dzieci, osoby starsze i osoby z osłabioną odpornością – na czas leczenia kota powinny one ograniczyć kontakt ze zwierzęciem. Zalecane jest stosowanie rękawiczek ochronnych przy kontakcie z kotem, częste mycie rąk oraz odkażanie miejsc, w których kot przebywał (w tym pranie kocyków w wysokiej temperaturze), gdyż mogą znajdować się tam zarodniki grzybów. Sporotrichoza Jest wywoływana przez grzyba Sporotix schencii, występującego w drewnie, glebie i na roślinach. W przeciwieństwie do dermatofitozy, ta choroba występuje u kotów rzadko. Do zakażenia dochodzi w przypadku kontaktu uszkodzonej skóry z miejscem występowania grzyba – np. skórą chorego zwierzęcia, przy ukłuciu kolcem róży itd. Grzyb wywołuje ropne zapalenie skóry, objawiające się występowaniem grudek lub guzków na skórze, które następnie przekształcają się w ropiejące owrzodzenia. Postępowanie w przypadku zarażenia się zwierzęcia jest analogiczne do postępowania przy innych grzybicach. Grzybica strzygąca Objawia się występowaniem owalnych zmian na skórze owłosionej (zniszczone, przerzedzone włosy, zmiany są wyraźnie odgraniczone), rzadziej występowaniem ropnych guzków. Leczenie choroby jest długotrwałe, postępowanie – podobne jak przy innych grzybicach. Robaczyce Do zarażenia się pasożytami wewnętrznymi dochodzi u ludzi (podobnie jak u kotów) drogą pokarmową. Należy podkreślić, że człowiek rzadko staje się żywicielem tych pasożytów – jest raczej żywicielem przypadkowym, co nie zmienia faktu, że zagrożenie zarażeniem się istnieje. Przyczyną zarażenia się pasożytem jest najczęściej nieprzestrzeganie zasad higieny. Do robaczyc, które mogą wystąpić u człowieka, należą: Glistnica (toskokaroza) Choroba wywołana przez glistę kocią, którą zarazić się można poprzez spożycie zanieczyszczonej jajami pasożyta żywności bądź wody bądź – w przypadku dzieci – poprzez wkładanie do ust brudnych rąk. Bardziej prawdopodobne jest zarażenie się dziecka jajami glisty podczas zabawy w piaskownicy czy na trawie niż w bezpośrednim kontakcie z kotem. U człowieka nie dochodzi do rozwoju glisty do jej dorosłej formy, jako że żywicielem ostatecznym jest kot. Toksokarozę wywołują więc larwy glisty, które u człowieka mogą umiejscowić się w różnych narządach ciała. W zależności od tego, do symptomów należeć mogą ból brzucha, gorączka i osłabienie, kaszel, ból głowy, upośledzenie widzenia, powiększenie wątroby lub śledziony. Profilaktyka toksokarozy polega przede wszystkim na zachowaniu szeroko pojętej higieny, a także na regularnym odrobaczaniu kota. Tasiemczyca Choroba wywoływana przez tasiemca psiego, który bytuje niekiedy w jelitach kotów, ale rzadko u człowieka. Kot zaraża się tasiemcem zazwyczaj poprzez zjedzenie pchły, która jest żywicielem pośrednim pasożyta. Podobnie zaraża się i człowiek, tak więc przypadki te są sporadyczne i dotyczą głównie dzieci. Bąblowica To choroba wywoływana przez tasiemca bąblowcowego, którego żywicielem najczęściej są lisy, rzadko koty. Jaja bąblowca (obecne w odchodach zarażonych zwierząt) mogą znajdować się na owocach leśnych i grzybach. Człowiek może zarazić się także poprzez brudne ręce. Choroba jest groźna, jako że dojrzałe larwy przedostają się do różnych narządów wewnętrznych, np. wątroby, a leczenie obejmować może nawet konieczność chirurgicznego usunięcia zajętego przez nie fragmentu. Profilaktyka polega przede wszystkim na dokładnym myciu owoców czy grzybów zebranych w lesie, myciu rąk oraz odrobaczaniu kota. Giardioza Choroba wywoływana przez pierwotniaka Giardia lamblia, bytującego w jelicie cienkim. Zakażenie często nie daje objawów, choć może też wywoływać biegunki. Pierwotniak ten występuje bardzo pospolicie zarówno wśród ludzi (zwłaszcza dzieci), jak i zwierząt. W przypadku wykrycia pasożyta u kota bądź u członka rodziny, należy przebadać na ich obecność wszystkich domowników oraz zwierzęta – nie wiadomo nigdy, kto był pierwotnym źródłem zakażenia, czy człowiek, czy zwierzę. Czym człowiek może zarazić kota? Do chorób występujących u człowieka, którymi mogą się zarazić koty, należą: gruźlica – prątkujące osoby zarazić mogą łatwo swoje koty, co więcej – podczas gdy chorujące na gruźlicę zwierzęta bardzo rzadko zarażają ludzi, odwrotna sytuacja ma miejsce znacznie częściej, zakażenie gronkowcem złocistym, wywołujące ropne zmiany zapalne w obrębie skóry, płuc, mózgu, dróg moczowych; kot może zarazić się poprzez bliski kontakt z chorym człowiekiem, zakażenie paciorkowcami (wywołującymi u ludzi zmiany zapalne skóry, anginę, szkarlatynę, zakażenie dolnych dróg oddechowych) – chora osoba powinna ograniczyć kontakt ze zwierzęciem, jako że bakterie przenoszą się na kota dość łatwo przy bliskim kontakcie, salmonelloza, choroby górnych dróg oddechowych, głównie infekcje wirusowo-bakteryjne, rzadko czysto wirusowe, zakażenie rotawirusem, wywołujące silne wymioty i biegunki – może być groźne dla życia zwłaszcza młodych, starych lub osłabionych, chorujących już zwierząt.